AYM Kararı: Evli Kadınların Kayıtları Kocaya Taşındı, Ayrımcılık Konusu Gündemde

ANKARA: Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun ‘Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır’ maddesini Anayasa’ya aykırı olmadıgını kararlaştırdı. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, 15.00’da kararını duyurdu; evli kadının kaydı kocanın hanesine taşındı de, milletin gözleri açık. Karar, Resmi Gazete’de yayımlandı ve kamuoyu tarafından büyük yankı uyandırdı. Bu karar, kadın aleyhine cinsiyet ayrımcılığı iddiasının öne sürüldüğü bir davadan doğdu. 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, kadının kendi adına bir nüfus kütüğü olmadığını ve evlenmesiyle kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığını belirtti. Bu durumun kadın ile erkek ve eşler arasındaki eşitlik ilkelerine aykırı olduğu savunuldu.

Kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığını iddia eden AYM, inceleme sonucunda iptal istemini oy çokluğuyla reddetti. Kararda, nüfus kütüğü idare bünyesinde tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu, kadının kaydının kocanın hanesine taşınmasının hukuki statüsüne veya somut bir menfaatine doğrudan ve belirleyici etkisinin bulunmadığı ifade edildi. Hükmün Anayasa’nın hukuk devleti, eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olmadığı anlatıldı. Bu süreçte, AYM’nin 5 üyesi, düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu ve iptalinin gerektiğini belirtti. Üyelerden 4’ü, “nüfus kütüğü aile bağlarını göstermesini sağlar, ancak bu yapıda kadının erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürülmesi, insan onuru ve eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmaz” diye çevretti. Diğer karşı oy gerekçesinde ise “değerli” yerine “değerli” etiketi, cinsiyet ayrımcılığı tümüyle konuyla ilgili olmadığı iddia edildi.

Bu tartışma, kadın hakları ve eşitlik konularında geniş yankı buldu. Kararın gelecekteki etkisi mi olacak? Bunun üzerine vatandaşlar arasında fikir ayrılıkları başladı. Evli kadınların kayıtlarının kocanın hanesine taşınması, cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturuyor, diyor bazıları. Diğer yandan, hukuki statüde doğrudan bir etkisi olmadığı görüşü de devam ediyor. Bu kararın uzun vadede toplumsal cinsiyet eşitliği üzerindeki rolü nedir, merak konusu.

Resmi gazete’de yayımlanan karar, AYM’nin 5 üyesinin çoğunluk görüşüne katılmadığı 4 üyesinin karşı oylarıyla sonuçlandı. Karar, “Kanun önünde eşitlik” ve “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı maddelere de aykırı olmadığını savunduğunda, karşı oylar bu maddelerin de ihlal edildiğini belirtti. Bu süreç, Anay. asa’nın “Kanun önünde eşitlik” ve “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı maddelerine de bağlamda ele alındı. 5 üyesinin 4’ünün karara karşı çıkması, kamuoyunda “kadın hakları” tartışmasını yeniden alevlendirdi. Kısacası, evli kadınların kaydı kocanın hanesine taşınması, cinsel kimlik üzerinden farklı muamele yaratıyor, diyor bazı hak savunucuları.

Bir yandan, AYM’nin kararı, “nüfus kayıt sistemi teknik bir kayıt sistemi” olarak tanımladığını ve kadın kaydının kocanın hanesine taşınmasının somut bir menfaat yaratmadığını öne sürdü. Fakat karşı oylar, bu düzenlemenin kadınların bağımsız birey haklarını zedelediğini ve uluslararası insan hakları standartlarına aykırı olduğunu vurguladı.

Çeyrek içerik kısmında, “karar, 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 15.00’da duyuruldu” ifadesi tekrarlandı. “Karar, Resmi Gazete’de yayımlandı” cümlesi de tekrar tekrar, farklı kelimelerle ifade edildi. Örneğin, “Karar gazetede yayınlandı” ve “Gazete, kararı yayımladı”, bu şekilde.

Sokaklar, haber yapan gazeteciler ve vatandaşlar, bu kararın “kadın hakları” üzerindeki etkisini merak ediyor. “Bu karar, kadınların evlilikten sonra kimliklerini kaybetmelerine yol açıyor, mi?” diye soran bir vatandaş, “Evet, bu süreç, kadınların haklarını zayıflatıyor” dedi. İnsanlar, “Anayasa’nın cinsiyet eşitliği hükümlerine uygun mu?” diye sorduğunda, “Bunu istiyorsak bir değişim gerekir” diye yanıt verildi.

Körpü, kararı “Anayasa’ya aykırı” olarak nitelendiren 4 üye, “Eşitlik ilkesiyle çelişiyor” diyerek, “kadınların bağımsız birey haklarını korumamız gerekiyor” diyor. Diğer yandan, AYM’nin çoğunluk görüşü, “nüfus kayıt sistemi teknik bir kayıt sistemi” olarak tanımlanıyor ve “kadın kaydı kocanın hanesine taşınması hukuki statüsünü etkilemez” iddialarını savunuyor.

Kısaca, bu karar, kadın hakları ve eşitlik konularında uzun bir tartışma başlatıyor. “Bakalım bundan sonra ne olacak?” diye sordu bir gazeteci, “Sistem değişikliği bekleniyor” diye düşündü.

Kaynak: Orijinal Haber